Pustynia Atakama

Pustynia Atakama, rozległe pustkowie na północy Chile jest jednym z najbogatszych w surowce mineralne regionów świata.

Pustynia Atakama jest tak sucha, że w nie­których jej rejonach deszcz nie pada dosłow­nie nigdy. Chociaż tutejsza roślinność jest bardzo uboga, miejsce to od niepamiętnych cza­sów przyciągało osadników, o czym świadczą licz­ne znaleziska archeologiczne, zachowane dosko­nale dzięki suchemu klimatowi. Obecnie pustynię zamieszkują głównie pasterze, górnicy i poszkiwa-cze nitratynu, czyli słynnej saletry chilijskiej oraz rudy miedzi. Trudno byłoby wyobrazić sobie chi­lijski cud gospodarczy bez bogatych złóż surow­ców mineralnych ukrytych pod słonymi piaskami tej wyjątkowo suchej pustyni.

Pustynia Atakama wypełnia wysoko położone obniżenie śródandyjskie, między Kordylierą Nad­brzeżną i Górami Domeyki w północnej części Chile w Ameryce Południowej. Kraniec południo­wy pustyni leży około 800 km na północ od stoli­cy Chile, Santiago. Sama pustynia ciągnie się około 450 km równolegle do wybrzeża, pasem o szero­kości dochodzącej nawet do 100 km. Położenie między dwoma wysokimi łańcuchami górskimi powoduje zatrzymywanie wilgotnych mas powie­trza i jest przyczyną wyjątkowego klimatu. Pustynia Atakama leży mniej więcej na tej samej szerokości geograficznej co dwie inne wielkie pustynie świata - Kalahari w Afryce i Wielka Pus­tynia Piaszczysta w Australii. W porównaniu z nimi jest jednak dużo chłodniejsza. Średnia temperatu­ra lata na wybrzeżu wynosi tylko 19°C, a w wyż­szych partiach pustyni jest jeszcze niższa. Główną przyczyną takiego stanu rzeczy jest zimny Prąd Peruwiański (zwany również Prądem Humboldta). Płynie on z południa na północ wzdłuż zachodnie­go wybrzeża Ameryki Południowej, od Antarktydy ku równikowi. Temperatura wód (w sierpniu 8-17°C, w lutym 12-23°C) ochładza i osusza kli­mat wybrzeża.

Atakama nie jest jednak całkowicie pozbawio­na wilgoci. Podobnie jak pustynia Namib w Afryce należy do tzw. pustyń mglistych. Mgła powstaje, kiedy wychłodzone i wilgotne powietrze dociera­jące do wybrzeża znad zimnego Prądu Peruwiań­skiego łączy się z bardzo ciepłym i suchym powie­trzem znad lądu. Mieszanie się mas powietrza powoduje ochłodzenie powietrza na lądzie i kon­densację pozyskanej pary wodnej, a w rezultacie powstanie trwałych mgieł, ale nie deszczu. W stac­jach meteorologicznych Arica i Iquique latami nie spada ani jedna kropla deszczu, chociaż wilgot­ność powietrza jest dość duża. W miastach leżących nad morzem, na przykład w Iquique i Antofagasta (czwarte pod względem wielkości miasto w Chile) obfite opady zdarzają się nie częściej niż cztery razy w ciągu stulecia. Przez większą część roku pustynia jest jak wielka, rozgrzana słona patelnia. Koryta okresowych rzek pozostają suche i tylko Rio Loa dopływa do Oceanu Spokojnego. Istniejące niegdyś zbiorniki wodne, takie jak Jezioro Ata­kama, teraz są już tylko ogromnymi, wyschniętymi słonymi obszarami.